شهر آق قلا در یک نگاه

 

b_200_200_16777215_10_images_aghghala.jpg آق‌قلا یا آق قلعه، مرکز شهرستان آق‌قلا یکی از شهرهای استان گلستان  است. این شهر بر اساس سرشماری سال 1390، 31626 نفر جمعیت داشته‌است که 15877 نفر مرد و 15749 زن می باشد و از 8062 خانوار تشکیل شده است . شهر آق‌قلا، در طرفین رودخانه گرگان و در شمال شهر گرگان قرار گرفته‌است.  منابع درآمد مردم این شهرستان نخست زراعت و پس از آن صنایع دستی و کارگری است. محصولات عمده آن: گندم، جو، برنج، پنبه، حبوبات، نباتات علوفه‌ای، سیب زمینی و دانه‌های روغنی است که از طریق آبیاری و دیم به دست می‌آید. شهرستان آق‌قلا در شمال گلستان و در کنار رودخانه گرگانرود با داشتن آثار تاریخی و صنایع دستی همچون قالی ترکمن از مناطق گردشگرپذیر این استان است.

 

معرفی شهرستان آق قلا

شهرستان آق‌قلا در شمال استان گلستان و در كنار رودخانه گرگانرود با داشتن آثار تاريخي، گل‌فشان‌هاي ديدني و صنايع دستي همچون قالي و پشتي تركمن از مناطق گردشگرپذير اين استان است.
اين شهرستان با جمعيتي حدود ۱۰۹هزار نفر، يك هزار و ۷۶۳كيلومترمربع وسعت دارد معادل ۶/۸ درصد از مساحت استان را شامل مي شود و بسياري از ساكنان آن را هموطنان تركمن تشكيل مي‌دهند.
تراكم نسبي جمعيت اين شهرستان در سال ۱۳۸۲ برابر با ۵/۸۴ نفر در هر كيلومتر مربع بوده كه از تراكم نسبي جمعيت نسبي جمعيت استان ۰۵/۸۱ بيشتر مي باشد.

اين شهرستان از شمال به كشور تركمنستان از جنوب به شهرستان گرگان و علي آباد از شرق به شهرستان گنبد و از غرب به شهرستان تركمن محدود مي شود.
براساس مستندات ، اين شهر توسط “شاه‌عباس” در سال ۱۰۲۰هجري قمري بنا شد و در ابتدا به نام “اسپيدژ” يا “دژسفيد” معروف بوده و در زمان حكومت پهلوي به “پهلوي دژ” تغيير نام داد و امروز نام آق‌قلا گرفته كه در زبان تركمني به معناي دژ يا قلعه سفيد است.
براساس تقسيمات كشوري در سال ۸۲ اين شهرستان داراي ۲ بخش مركزي و وشمگير -۲ شهر (آق قلا و انبارالوم ) و ۵ دهستان و ۷۴ آبادي و۵ آبادي خالي از سكنه مي باشد.

۲- خصوصيات اجمالي شهرستان
۱-۲-۱- ويژگيهاي طبيعي و جغرافيائي

موقعيت
شهرستان آق قلا بين ۵۴ درجه و ۱۴ دقيقه تا ۵۴ درجه و ۵۱ دقيقه طول شرقي و ۳۶ درجه و ۵۵ دقيقه تا ۳۰ درجه و ۳۷ دقيقه عرض شمالي در شمال استان واقع شده است. اين شهرستان از شمال به كشور تركمنستان از جنوب به شهرستان گرگان و علي آباد، از شرق به شهرستان گنبد و از غرب به شهرستان تركمن محدود مي شود.

وسعت
وسعت اين شهرستان بالغ بر ۵/۱۷۶۳ كيلومتر مربع معادل ۶/۸ درصد از مساحت استان را شامل مي شود. براساس تقسيمات كشوري در سال ۸۲ اين شهرستان داراي ۱ بخش،  ۲ شهر، ۵ دهستان، ۷۴ آبادي مسكوني و ۵ آبادي خالي از سكنه بوده است. مجموع ۷۹ روستاي اين شهرستان در مناطق جلگه اي و دشتي قرار دارند.

جدول : تقسيمات كشوري شهرستان آق قلا به تفكيك بخش ، دهستان و تعداد آبادي سال 1380

شهرستان
شهرهاي تابعه
بخش
مركز بخش
دهستان
مركز دهستان
شهر
تعداد آبادي
آق قلا
آق قلا
مركزي
آق قلا
شيخ موسي
گري دوجي
آق قلا
۱۳
آق آلتين
عطا آباد
۱۲
گرگان بوي
قانقرمه
۲۶
وشمگير
انبارآلوم
مزرعه شمالي
انبار آلوم
انبارآلوم
۲۹
مزرعه جنوبي
چين سبيلي
جمع
۲
۲
۵
۵
۲
۸۰

بخش جنوبي شهرستان آق قلا در دشت حاصلخيز گرگان واقع شده است . رودخانه اترك درست در حد مرزي ايران و تركمنستان از شمال اين شهرستان عبور مي كند . نواحي شمالي شهرستان بعلت وجود  شوره زارهاي فراوان فاقد زمينهاي مناسب براي كشاورزي بوده و هرچه از طرف شمال به سمت جنوب پيش مي رويم بر قابليت هاي زيستي افزوده مي شود بطوريكه قسمتهائي از رودخانه گرگان بخش اعظم جنوب و جنوب شرقي شهرستان را سيراب مي نمايد . طول اين رودخانه ۳۵۰ كيلومتر است و از ارتفاعات جنگل گلستان ، كوههاي گليداغ ، آلاداغ و قلعه ماران سرچشمه گرفته و به درياي خزر مي ريزد . جهت اين رودخانه از سرچشمه تا جنوب شهر آق قلا ، تقريباً شمالي – جنوبي مي باشد و سپس جهت آن   شرقي – غربي مي گردد . بخش هاي شمالي را شوره زارها فرا گرفته اند و درياچه كوچكي بنام اينچه تقريباً در پائين شوره زار شمالي شهرستان واقع شده است .
شهرستان آق قلا علاوه بر رودخانه هاي گرگان و اترك تعدادي رودخانه هاي كوچك هم داراست . ميزان آبدهي كل سالانه رودخانه هاي جاري در اين شهرستان ۰۸/۱۴۹ ميليون متر مكعب مي باشد . علاوه بر رودخانه هاي دائمي و فصلي ، شهرستان آق قلا داراي ۱۱۵۷ حلقه چاه و ۱۳ رشته قنات مي باشد .

جمعيت

۲-۲-۱- ويژگيهاي اجتماعي و جمعيتي

در سال ۱۳۷۵ جمعيت شهرستان آق قلا بالغ بر ۹۸۶۶۴ نفر بوده است . با نرخ رشد متوسط سالانه ۵/۱ درصد ، در سال ۱۳۷۹ جمعيت اين شهرستان حدوداً ۱۰۴۵۸۹ نفر برآورد شده است . در سال ۱۳۷۵ از كل جمعيت اين شهرستان تعداد ۲۲۲۰۰ نفر در شهر آق قلا و تعداد ۷۶۴۶۴ نفر در نقاط روستائي آن ساكن بوده اند . در سال ۱۳۷۹ طبق برآورد جمعيت شهري و روستائي شهرستان آق قلا به ترتيب به ۲۵۸۲۶ و ۷۸۷۶۳ نفر افزايش يافته است .
در سال ۱۳۷۵ نرخ شهر نشيني شهرستان آق قلا ۵/۲۲ درصد بوده و در سال ۱۳۷۹ اين نسبت به ۷/۲۴ درصد بالغ شده است .
طبق برآورد سازمان مديريت و برنامه ريزي استان گلستان ، شهرستان آق قلا در سال ۱۳۷۹ جمعيتي بالغ بر ۱۰۴۵۸۹ نفربوده است كه تعداد ۲۵۸۲۶ نفر ( ۶۹/۲۴ درصد ) در نقاط شهري و تعداد ۷۸۷۶۳ نفر   ( ۳۱/۷۵ درصد )  در نقاط روستائي سكونت دارند . در سرشماري سال ۱۳۶۵ جمعيت شهرستان آق قلا ۸۴۹۵۰ نفر بوده كه با نرخ رشد ۵/۱ درصدي طي ۱۰ سال به ۹۸۶۶۴ نفر افزايش يافته است .
بعد خانوار تنها نقطه شهري اين شهرستان ( آق قلا ) در سرشماري سال ۱۳۷۵ حدود ۸/۵ نفر بوده و بعد خانوار روستائي  ۴/۴ نفر بوده است .
از جمعيت ۲۲۲۰۰ نفري شهر آق قلا كه در سال ۱۳۷۵ در قالب ۳۸۴۷ خانوار زندگي مي كردند ، ۱۱۰۱۰ نفر را مردان و ۱۱۱۹۰ نفر را زنان تشكيل مي دادند . نسبت جنسي شهر آق قلا ۹۸ درصد مي باشد . در مناطق روستائي نيز ۷۶۴۶۴ نفر در قالب ۱۲۲۱۶ خانوار زندگي مي نمايند . اين در حاليست كه از اين تعداد ۳۷۵۵۱ نفر را مردان و ۳۸۹۱۳ نفر را زنان تشكيل مي دهند . نسبت جنسي جمعيت مناطق روستائي اين شهرستان برابر ۹۶ درصد مي باشد .

براساس سرشماري عمومي نفوس و مسكن سال ۱۳۷۵ جمعيت شهرستان آق قلا برابر با ۹۲۸۸۲ نفر بوده كه نسبت به جمعيت سال ۶۵، سالانه به طور متوسط، ۰۲/۲ درصد رشد داشته است. جمعيت برآوردي شهرستان  در سال ۸۲ معادل ۱۲۰۷۵۹ نفر مي باشد اين شهرستان در سال هاي ۷۵ و ۸۲ به ترتيب ۵/۶ و ۳/۷ درصد از جمعيت استان را به خود اختصاص داده است. تراكم نسبي جمعيت اين شهرستان در سال ۸۲ برابر با ۵/۸۴ نفر در هر كيلومتر مربع بوده كه از تراكم نسبي جمعيت استان (۰۵/۸۱) بيشتر مي باشد.
جمعيت نقاط شهري شهرستان آق قلا در سال ۷۵ معادل ۲۲۲۰۰ نفر بوده كه ۳۸ درصد از جمعيت شهري استان را به خود اختصاص داده بود. در سال۷۵ معادل ۲۳ درصد جمعيت اين شهرستان در نقاط شهري بوده كه نشان دهنده بالا بودن نسبت روستا نشيني مي باشد. همچنين ۶/۸ درصد جمعيت روستايي استان در شهرستان آق قلا سكونت داشته اند. باتوجه به روند افزايش جمعيت و نرخ رشد جمعيت و نرخ رشد جمعيت طي سال هاي ۷۵-۱۳۶۵ جمعيت برآوردي سال ۸۲ نقاط شهري و روستايي شهرستان به ترتيب ۳۶۷۲۳، ۸۴۰۳۶ نفر مي باشد.

نيروي انساني و اشتغال
براساس سرشماري عمومي نفوس و مسكن سال ۱۳۷۵ جمعيت ۱۰ ساله و بيشتر شهرستان آق قلا ۶۹۶۶۲ نفر بوده كه ۷/۶ درصد از جمعيت ۱۰ ساله و بيشتر استان را به خود اختصاص داده است. نرخ فعاليت شهرستان ۳۲/۳۷ درصد بوده است.در همين سال نرخ اشتغال و بيكاري به ترتيب ۳/۹۳ و ۷/۶ درصد را نشان مي دهد.

وضع آموزش و پرورش
سواد
براساس سرشماري عمومي نفوس و مسكن سال ۱۳۷۵ از مجموع جمعيت ۶ ساله و بيشتر شهرستان آق قلا در سال۷۵، نزديك به ۸/۷۷ درصد از افراد، باسواد بوده كه نسبت باسوادي مردان بيشتر از زنان بوده كه به ترتيب ۰۹/۸۵ درصد را نشان مي دهد. درصد باسوادي جمعيت استان به ترتيب ۸۳ و ۰۸/۷۱ درصد بوده است.

آموزش
در سال تحصيلي ۸۳-۸۲ ، تعداد ۲۶۵۰۷ نفر دانش آموز در دوره هاي مختلف تحصيلي در شهرستان آق قلا مشغول به تحصيل بوده كه از اين تعداد ۱۳۹۵۱ نفر پسر و ۱۲۵۵۶ نفر دختر بوده است از مجموع دانش آموزان استان ۳/۶ درصد مربوط به اين شهرستان بوده است.
با بررسي آموزشگاه هاي استان مشاهده مي شود كه تعداد ۲۴۱ مركز از مجموع ۳۴۰۲ مركز استان در اين شهرستان فعاليت داشته اند. به عبارتي ۱/۷ درصد از مجموع آموزشگاههاي استان در اين شهرستان واقع شده اند.

بهداشت و درمان
در سال ۸۲ تعداد ۴۵ خانه بهداشت فعال در سطح مناطق روستايي اين شهرستان مشغول به فعاليت بوده اند كه جمعيتي بالغ بر ۸۴۰۳۶ نفر را تحت پوشش داشته اند. از مجموع ۵۳۱ خانه بهداشت استان ۸ درصد در اين شهرستان واقع شده اند.
تعداد بهورزان استان در سال ۸۲ حدود ۱۱۰۱ نفر بوده كه ۸۷ نفر در خانه هاي بهداشت اين شهرستان به كار اشتغال داشته اند و سهمي معادل ۸ درصد از كل استان را در بر گرفته اند.
از مجموع ۱۷۴ مركز بهداشتي و درماني استان در سال ۸۲ تعداد ۱۲ مركز در اين شهرستان واقع شده اند. كه ۴ مركز در مناطق شهري و ۸ مركز در مناطق روستايي واقع شده اند.

فرهنگ و هنر
در سال ۸۲ تعداد ۱ كتابخانه عمومي تحت پوشش اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامي و كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان در شهرستان آق قلا مشغول به فعاليت بوده است.
تعداد كل كتاب هاي موجود در كتابخانه اين شهرستان بالغ بر ۱۸۰۵۱ جلد كتاب بوده، كه ۱۲۴۵ نفر عضو اين كتابخانه بوده اند. كه در مقايسه كتابخانه شهرستان با استان نشان دهنده اين است كه ۶ درصد از كتابخانه ها و ۸/۵ درصد از اعضاء و ۴/۶ درصد از كتاب ها در اين شهرستان قرار دارند.
در سال ۸۲ تعداد ۴۸۴ ورزشكار فعال در سطح شهرستان آق قلا به فعاليت ورزشي مشغول بوده اند.
به لحاظ توريستي و تفريحي، اين شهرستان با توجه به قرار گرفتن در نزديكي دشت بزرگ آق قلا و اقوام مختلف جلوه خاصي به اين منطقه داده است. قدمت تاريخي اين شهر و نيز وجود جاذبه هاي تاريخي، طبيعي از جمله ديوار اسكندر، پل تاريخي آق قلا و ... مي تواند در گسترش اين شهر تأثير بسزايي داشته باشد.

عمران شهري و مسكن
شهرستان آق قلا از جمله شهرستان هايي است كه بعد از جدايي از گرگان به صورت يك شهرستان مستقل اداره مي شود. اين شهرستان از دو شهر آق قلا و انبار الوم تشكيل شده است.
شهرداري در شهر آق قلا در سال ۱۳۳۲ و در شهر انبار الوم در سال ۱۳۸۰ تأسيس شده است. مساحت اين دو شهر ۶/۱۲ كيلومترمربع بوده و داراي جمعيتي بالغ بر ۳۶۷۲۳ نفر در سال ۸۲ بوده است. تراكم نسبي جمعيت در نقاط شهري ۲۹۱۴ نفر در هر كيلومترمربع مي باشد.
سطح فضاي سبز موجود در نقاط شهري شهرستان ۳/۵ هكتار بوده و سرانه فضاي سبز شهري ۴۴/۱ كيلومترمربع    مي باشد.
از جمله تأسيسات و امكاناتي كه در نقاط شهري مورد نظر وجود دارد مي توان به ۵۹ دستگاه وسيله نقليه عمومي ۱ كشتارگاه ۱ باب حمام عمومي ۶ دستگاه حمل زباله اشاره نمود.
در سال ۱۳۸۲ حدود ۶/۹۴ درصد از خانوارهاي شهري شهرستان آق قلا از نعمت آب آشاميدني، برخوردار بوده اند. از مجموع ۱۴۸۹۵۵ مشترك آب آشاميدني شهري استان، ۴۴۵۵ مشترك در اين شهرستان قرار دارند كه حدود ۳ درصد از كل مشتركين استان را شامل مي شوند. از مجموع مشتركين آب در نقاط شهري شهرستان آق قلا ۳۹۴۶ مشترك خانگي، ۳۵۲ مشترك صنعتي و ۱۵۷ مشترك، ساير مشتركين بوده اند. كه همين شاخص ها در سطح استان به ترتيب ۱۳۴۱۲۵، ۱۰۰۶۵ و ۴۷۶۵ مشترك را نشان مي دهد.
از مجموع ۷۴/۱۸۹۷ كيلومتر طول شبكه آبرساني استان در سال ۸۲ معادل ۶/۸۳ كيلومتر در اين شهرستان قرار گرفته اند و همچنين يك مخزن به ظرفيت ۲۰۰۰ مترمكعب نيز در حال احداث مي باشد.

عمران روستايي
در سال ۸۲ جمعيت روستايي شهرستان آق قلا بالغ بر ۸۴۰۳۶ نفر برآورد گرديده كه تقريباً ۵۹/۶۹ درصد از جمعيت شهرستان را تشكيل مي دهد. تعداد آبادي هاي اين شهرستان ۷۹ آبادي بوده كه از اين تعداد ۷۴ آبادي داراي سكنه و ۵ آبادي خالي از سكنه بوده است، همچنين تعداد ۷ آبادي كمتر از ۲۰ خانوار جمعيت و ۶۷ آبادي داراي جمعيتي بيشتر از ۲۰ خانوار بوده است. تعداد آبادي هاي داراي سكنه استان ۹۸۹ آبادي بوده كه ۵/۷ درصد در اين شهرستان واقع شده اند.
از مجموع روستاهاي شهرستان آق قلا ۵۳ روستا (۷/۷۰ درصد) داراي آب آشاميدني سالم بوده و در همين سال از مجموع روستاهاي استان، ۶۷/۶۷ درصد از آب آشاميدني سالم برخوردار بوده اند، كه نشان دهنده فاصله زياد شاخص فوق بين شهرستان و استان مي باشد. از مجموع خانوارهاي مناطق روستايي اين شهرستان ۳/۵۲ درصد از آب آشاميدني سالم برخوردارند كه در مقايسه با استان (۷۳/۷۴ درصد) تفاوت زيادي دارد.
در سال ۸۲ از ۸۴ آبادي مسكوني شهرستان آق قلا ۷۲ آبادي از نعمت برق برخوردار شده اند و به عبارتي ۳/۹۷ درصد از روستاهاي اين شهرستان داراي برق مي باشند كه با توجه به شاخص ۰۳/۹۴ درصد استان ۳ درصد شاخص فوق در سطح شهرستان آق قلا بالاتر از استان مي باشد.
در سال ۸۲ حدود ۵/۱۲۵۰ كيلومتر راه آسفالته روستايي وجود داشته است كه مهم شهرستان آق قلا تنها ۶/۱۰۶ كيلومتر را نشان مي دهد. در همين سال ۸/۲۷ كيلومتر راه شوسه درجه ۲-۱ و ۸/۴۴ كيلومتر راه شوسه درجه ۳ در شهرستان آق قلا وجود داشته است.

انرژي و سوخت
در سال ۸۲ از مجموع ۵/۵۷۵۵۲ هزار كيلووات ساعت برق مصرفي در شهرستان آق قلا، ۸/۳۱۰۴۲ هزاركيلووات ساعت مربوط به مصرف خانگي، ۶/۴۲۰۷ هزاركيلووات ساعت مصرف عمومي، ۳/۱۳۸۵ هزاركيلووات ساعت مصرف كشاورزي و ۴/۱۵۴۲۶ هزاركيلووات ساعت مصرف صنعتي، ۵/۳۵۸۶ هزاركيلووات ساعت مصرف تجاري، ۱/۱۸۹۶ هزاركيلووات ساعت مصرف روشنايي معابر و بقيه مصرف آزاد بوده است. از مجموع برق مصرفي استان (۴/۱۲۵۴۲۳۲ هزاركيلووات ساعت)، تنها ۶/۴ درصد برق در اين شهرستان به مصرف رسيده است.
از مجموع مشتركين گاز سراسري در شهرستان آق قلا در سال ۸۲ تعداد ۴۵۳۲ مشترك در مناطق شهري و ۱۲۹ مشترك در مناطق روستايي ساكن بوده اند كه سهم شهرستان آق قلا از استان به ترتيب ۴۱/۳ و ۴/۰ درصد را نشان مي دهد.
طول شبكه گازرساني در نواحي شهري و روستايي شهرستان آق قلا در سال ۸۲ به ترتيب ۱۲۲ و ۲۷ كيلومتر بوده است. تعداد خانوار بهره مند از گاز شهرستان نيز به ترتيب ۴۶۳۲ و ۱۲۷ خانوار بوده است و تعداد ۱ روستاي داراي گاز سراسري مي باشد. در سال ۸۲ حدود ۱۹۴۸۶ مترمكعب بنزين، ۱۷۲۷۳ مترمكعب نفت سفيد، ۳۵۱۷۹ مترمكعب و نفت گاز شهرستان آق قلا توزيع شده است.
در همين سال ميزان فرآورده هاي نفتي توزيع شده استان به ترتيب بنزين، نفت سفيد، نفت گاز، نفت كوره ۳۶۹۱۲۵، ۱۶۲۳۶۱، ۴۵۰۶۷۰ و ۸۹۰۹۳ مترمكعب بوده است.

راه و ترابري
در شهرستان آق قلا در سال ۸۲ حدود ۱۵۷ كيلومتر راه منطقه اي و ۱/۱۷۹ كيلومتر راه روستايي وجود داشته است كه به ترتيب ۱/۹ و ۸/۵ درصد از مجموع راه هاي استان در اين شهرستان قرار دارد. از مجموع راه هاي روستايي ۵۵/۱۰۶ كيلومتر راه آسفالته با مشخصات فني، ۸/۲۷ كيلومتر راه شوسه با مشخصات فني و ۷۵/۴۴ كيلومتر راه بدون مشخصات فني بوده است. تراكم راه هاي منطقه اي و روستايي اين شهرستان در هر صد كيلومترمربع به ترتيب ۹/۸ و ۲/۱۰ كيلومتر بوده است.

پست و مخابرات
در سال ۸۲ تعداد ۲ دفتر پست شهري و ۳ دفتر پست روستايي در اين شهرستان به فعاليت مشغول بوده اند.
تعداد دفاتر مشترك پست و مخابرات در اين سال ۱۴ دفتر بوده كه ۱۱ درصد از مجموع استان را شامل گرديده است. تعدا صندوق هاي پستي به تفكيك شهري و روستايي شهرستان به ترتيب ۲ و ۱ صندوق بوده است.
در همين سال از تعداد ۳۵۹۱۲۴ تلفن منصوبه و ۳۰۴۶۸۴ تلفن مشغول به كار استان به ترتيب ۱۷۹۳۲ و ۱۵۶۳۱ تلفن مربوط به شهرستان آق قلا بوده است.

كشاورزي و دامداري
اقتصاد اصلي شهرستان به كشاورزي و دامداري متكي مي باشد. براساس نتايج بدست آمده از سرشماري كشاورزي سال ۸۲ تعداد ۱۴۰۰۷۳ بهره بردار در سطح استان به فعاليت مشغول بوده اند. كه سهم شهرستان آق قلا ۱۲۷۳ بهره بردار بوده است. از مجموع بهره برداري هاي شناسايي شده ۸۱۱۸ بهره بردار در قالب زراعت، ۴۹۹۵ بهره بردار به صورت باغداري، ۷۰۱۴ بهره برار طيور خانگي بوده است. مابقي بهره برداران مربوط به پرورش زنبور عسل، توليدات گلخانه اي، پرورش دام بزرگ و كوچك و كرم ابريشم مشغول مي باشند.
براساس نتايج بدست آمده از سرشماري كشاورزي در سال ۸۲ مساحت اراضي بهره برداري از زمين در شهرستان آق قلا ۵۴۱۴۳ هكتار بوده كه ۱۰ درصد از اراضي كشاورزي استان را به خود اختصاص داده است. مساحت اراضي كشاورزي استان در اين سال ۵۳۸۹۶۷ هكتار بوده است. كه از اين ميزان ۱۸۸۴۸۴ هكتار كشت آبي و ۳۵۰۴۸۳ هكتار كشت ديم بوده است. كه در اين ميان سهم شهرستان آق قلا به ترتيب ۲۸۵۱۱ و ۲۵۶۳۱ هكتار را نشان مي دهد.
بر اين اساس در اين سال ۸۲ تعداد ۱۰۲۵۳۰ بهره بردار در زمينه پرورش دام و دامداري مشغول به فعاليت بودند كه از اين تعداد ۳۴۹۰۸ بهره بردار گوسفند و بره، ۱۱۴۵۸ بهره بردار بز و بزغاله، ۵۵۱۱۴ بهره بردار گاو و گوساله و ۱۱۹ بهره بردار گاوميش و بچه گاوميش و ۹۳۱ بهره بردار شتر و بچه شتر بوده اند. كه سهم شهرستان آق قلا به ترتيب ۳۲۹۰، ۱۱۰۷، ۵۸۵۲، ۱۱ و ۱۵۵ بهره بردار بوده است.
در سال ۸۲  مقدار ۱۹۹۵۳۲ تن شير در سطح استان توليد شده كه سهم شهرستان آق قلا ۱۵۸۸۹ تن (۹۶/۷ درصد) بوده است. همچنين در همين سال بهره برداران فعاليت هاي دامداري ۱۱۶۰۶۷۱ كيلوگرم پشم گوسفند، ۵۲۸۵۵ كيلوگرم مو و كرك بز توليد نموده اند.
كه سهم شهرستان آق قلا از آن به ترتيب ۱۱۶۹۵۲ و ۸۴۵ كيلوگرم بوده است. در شهرستان آق قلا در سال هاي ۸۳-۱۳۷۷ تعداد زيادي از پروژه هاي عمراني به بهره برداري رسيده است.
كه مهمترين آن عبارتند از : اصلاح شبكه آب آشاميدني با اعتبار ۱۲۳۰ ميليون ريال، طرح توسعه مركز تكثير و پرورش ماهيان خاوياري با اعتبار ۵۰۰ ميليون ريال، گازرساني به شهر آق قلا با اعتبار ۸۶۲۱ ميليون ريال و ... همچنين مهمترين پروژه هاي در دست اجراي اين شهرستان، گازرساني به شهر انبار الوم با اعتبار ۳۴۴۱ ميليون ريال، احداث بيمارستان ۹۶ تختخوابي ۱۵۰۰۰ ميليون ريال، تكميل شهرك صنعتي آق قلا با اعتبار ۳۵۴۷ ميليون ريال، بازسازي شبكه سد وشگير با اعتبار ۱۵۱۴ ميليون ريال و ... مي باشد.

۳-۲-۱ ويژگيهاي اقتصادي شهرستان

در سال ۱۳۷۹ سطح زيركشت باغات شهرستان آق قلا بيش از ۴/۷۹ هكتار بوده است كه نزديك به ۴۴ درصد از آنها مختص باغات پرتقال و بيش از ۳۲ درصد به باغات نارنگي اختصاص دارد  . مجموع توليد محصولات باغي اين شهرستان در سال مذكور ۹/۹۶۰ تن بوده است .
در سال ۱۳۷۹ در شهرستان آق قلا تعداد ۲۴۸۶۱۲ رأس گوسفند ، ۲۴۷۰۶ رأس بز ، ۱۶۳۲ رأس گاو بومي ، ۲۵۷۹۸ رأس گاو دو رگ ، ۴۲۰۶ رأس گاو اصيل ، ۴۸۶۸ رأس انواع تك سمي ، ۵۲ رأس گاو ميش و ۴۷۳ نفر شتر وجود داشته است كه جمعاً ۳۱۰۳۴۷ رأس مي باشد .
در مجموع بيش از ۱۰ درصد انواع دامهاي استان در اين شهرستان زيست مي كنند . در سال ۱۳۷۹ تعداد ۲ گاوداري شيري ، يك گاوداري پرواري و يك گوسفند داري در شهرستان آق قلا فعال بوده اند .
ميزان شير توليدي كل شهرستان آق قلا در سال ۱۳۷۹ بيش از ۳۲۴۲۳ تن بوده است كه ۷/۱۰ درصد كل شير توليدي استان را تشكيل مي دهد .
          شهرستان آق قلا كه بخش اعظم ساكنان آن را كشاورزان تشكيل مي دهند ( بيش از ۷۵ درصد ) داراي زمينهاي مرغوب و حاصلخيز مي باشد . به علت عدم تفكيك شهرستان آق قلا از شهرستان گرگان طبق آمار كشاورزي سال زراعي ۷۹-۱۳۷۸ اين شهرستان ( مجموعاً ) مقام اول در توليد برنج ، زراعت هاي صنعتي ( پنبه ، توتون ، تنباكو و دانه هاي روغني ) و سبزيجات و مقام دوم در توليد گندم بعد از شهرستان مينودشت راداراست.

جدول : سطح زيركشت و ميزان توليد محصولات زراعي و باغي استان گلستان و شهرستان آق قلا در سال ۱۳۷۹

شرح
استان
شهرستان
سهم از استان درصد
سطح زير كشت زمينهاي زراعي ( هكتار )
۶۰۴۶۱۰
۱۲۵۲۷۶
۷۲/۲۰
ميزان توليد ( تن ) 
۸/۱۶۵۵۰۵۷
۴/۳۹۹۵۱۳
۱۳۸/۲۴
سطح زيركشت باغت بارور ( هكتار )
۵۸۹۳
۴/۷۹
۳۴۷/۱
ميزان توليد ( تن )
۲/۷۲۳۰۳
۹۶۱
۳۲۹/۱

چون در سرشماري سال ۱۳۷۵ ، آق قلا جزو شهرستان گرگان بوده لذا آماري از تعداد خانوار روستائي شهرستان آق قلا دردست نيست و آمار اعلامي مربوط به شهرستان گرگان مي باشد .
به علت عدم تفكيك شهرستان آق قلا از شهرستان گرگان آمار سطح زيركشت و ميزان توليد محصولات زراعي از شهرستان آق قلا در دسترس نيست .

۴-۲-۱- ويژگيهاي عملكردي و خدمات زيربنائي

ويژگيهاي عملكردي

آموزش و پرورش

آمار فضاهاي آموزشي شهرستان آق قلا در دسترس نمي باشد و تنها اطلاعات مربوط به مراكز فني و   حرفه ايي مي باشد . اين شهرستان داراي ۴ كارگاه آموزشي با ۹ رشته و ۱۲ كادر آموزشي با ۵۱۲ كارآموز مي باشد و تعداد آموزشگاههاي فني و حرفه اي آزاد اين شهرستان ۲ مورد با ۲ رشته آموزشي مي باشد . اين شهرستان در سال ۱۳۸۰ فاقد هرگونه فضا و امكانات آموزش عالي بوده است .

آموزش عالي

اين شهرستان در سال ۱۳۸۰ فاقد هرگونه فضا و امكانات آموزش عالي بوده است .

فرهنگ و هنر

در سال ۱۳۷۹ در شهرستان آق قلا تعداد ۲ باب كتابخانه با ۱۲۳۴۷ جلد كتاب و ۲۸۶۹ جلد مجله و ۱۹۱۰ عضو وجود داشت . همچنين در اين شهرستان تعداد ۳ چاپخانه و يك فروشگاه عرضه محصولات فرهنگي وجود داشته است .

تربيت بدني

در سال ۱۳۷۹ در شهرستان آق قلا تعداد يك سالن واليبال ، ۲ زمين فوتبال خاكي ، يك مجموعه سواركاري ، يك استاديوم ورزشي روباز ، ۲۸ مربي ورزشي و ۱۲ داور موجود بوده است .

بهداشت و درمان

در سال ۱۳۷۹ شهرستان آق قلا داراي يك درمانگاه خصوصي ، ۲ آزمايشگاه و راديولوژي دولتي ، ۲ آزمايشگاه خصوصي و ۷ داروخانه خصوصي بوده است . تعداد پزشكان فعال در اين شهرستان ۳۹ نفر      مي باشند كه از اين تعداد ۳۷ نفر پزشك عمومي ، يك نفر پزشك متخصص و يك نفر دندانپزشك        مي باشند . تعداد خانه بهداشت فعال اين شهرستان ۴۶ واحد مي باشد كه تعداد كاركنان آنها ۵۱ بهورز زن و ۲۹ بهورز مرد مي باشد .

ويژگيهاي خدماتي و زيربنائي

آب

شهرستان آق قلا در سال ۱۳۷۹ تعداد ۳۷۶۸ اشتراك آب لوله كشي در مناطق شهري و روستائي داشته است .

گاز

تعداد ۳۶۵۵ مشترك گاز طبيعي در مناطق شهري وجود دارد كه ۳۸۵۸ خانوار شهري را تحت پوشش خود قرار داده است . در مجموع ۱/۶۹ درصد جمعيت شهري از گاز طبيعي بهره مند هستند .

راه

طول راههاي آسفالته شهرستان آق قلا در سال ۱۳۷۹ مجموعاً ۱۵۳ كيلومتر بوده است كه ۸ كيلومتر از آن بزرگراه ، ۹۰ كيلومتر راه اصلي و ۳۶ كيلومتر راه فرعي بوده است كه همگي تحت حوزه استحفاظي اداره راه و ترابري استان گلستان مي باشند .

پست و مخابرات
در سال ۱۳۷۹ شهرستان آق قلا داراي يك دفتر پست شهري ، ۵ دفتر پست روستائي و ۳ نمايندگي پستي بوده است . همچنين اين شهرستان داراي ۸ صندوق پست شهري و ۹ صندوق پستي روستائي بوده است . در همين سال در اين شهرستان ۴۷ دفتر مخابراتي ، ۳۹ تلفن همگاني شهري ، ۷ تلفن همگاني راه دور ، ۱۶ مركز تلفن شهري و بين شهري و ۸۲۳۲ شماره تلفن مشغول به كار وجود داشته است . از ۷۰ روستاي بالاي ۲۰ خانوار شهرستان آق قلا تعداد ۶۶ روستا داراي ارتباط تلفني بوده اند . در سطح شهرستان تعداد ۴۱۱۶۰ نفر از وسيله ارتباطي تلفن بهره مند هستند.